Ansel VS211 Bedienungsanleitung PDF herunterladen (Seite 195)

194

waar de zinnelijke vreugde tot een innerlijk genot wordt, staat Post heel dicht bij

Hirschfeld. Immers bij beiden bestaat hier deze gedachtengang: het buitenleven

wekt de deugd op, en de deugd wordt in haar hoogste stadium tot godsdienst. Van

het klassieke deugd-ideaal is niet veel meer te bekennen, het is in hoofdzaak de

achttiende-eeuwsche deugd der burgerklasse, zooals die onder invloed van

deïstische en andere godsdienstige stroomingen ontstaan was. Het is, als ik het

zoo noemen mag, de ‘spectatoriale deugd’. Evenwel komt hier ook een onderscheid

aan het licht. Bij Post is het deugd-begrip al een sport verder in zijne ontwikkeling

gekomen, doordien het vrijwel identiek geworden is met ‘godsdienstigheid’, zooals

we dat bij de Hollanders van die dagen gewoon zijn. Hirschfeld daarentegen scheidt

die twee begrippen nog; immers hij hangt de theorie van de oorspronkelijke

deugdzaamheid van den mensch aan, en beschouwt de deugd nog als een zuiver

praktisch begrip, terwijl de godsdienstigheid eene hoogere eigenschap is, die zich

uit de deugd ontwikkelt. Hij staat hier dus geheel in de spectatoriale schoenen. In

. 17, waar hij over de opvoeding spreekt, noemt hij de kennis en de gevoelens

op, die de opvoeder bij kinderen wekken kan, wanneer hij hen op het land brengt:

kennis der natuur, besef van de gelijkheid aller menschen enz., - daaruit kan dan

weer liefde voor den Schepper voortkomen. In het gebed van Eukrates (n

. 14) heet

het: ‘Ich habe gefehlt, ewiger Vater deiner Geschöpfe, so sehr ich mich auch

bestrebte, nicht zu fehlen; der Tag eilt wieder zum Ende, ich sehe in ihm bis zu dem

Morgen zurück, und ich finde hier manche That, die ich nur halb verrichtete, da eine

Gelegenheit, die ich nicht ganz zum Guten brauchte, hier eine Kaltsinnigkeit, dort

eine Empfindung, die ich noch mehr hätte beleben sollen, aber überal, Vater, die

Denkmähler deiner Güte von einem Augenblicke zum andern’. Post laat in zulke

gevallen de godsdienstige gedachte niet door middel van de zedelijke uit de natuur

voortkomen, doch regelrecht. Dat is het specifiek Hollandsche van haar werk

tegenover dat van

Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 34

1 2 ... 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 ... 320 321

Keine Kommentare

Ansel VS211 Bedienungsanleitung Seite 195